Lezen: het origineel of de vertaling?

Wanneer een Nederlandse uitgever een Italiaans boek heeft vertaald, dan kun je kiezen in welke editie je wilt lezen. Maar als je beide talen beheerst, waar kies je dan voor: het origineel of de vertaling? Dit is een simpele vraag iets minder makkelijk te beantwoorden is. Laten we vooropstellen dat het vaak een persoonlijke voorkeur is. Toch is het belangrijk om hierbij stil te staan, omdat het origineel en de vertaling je vaak toch een net iets andere ervaring bieden.

Oorspronkelijke taal

Een boek lezen in de taal waarin het geschreven is, is een verhaal ervaren precies zoals het bedoeld is. Een auteur kiest voor specifieke woorden, zinsbouw en soms zelfs ritme om zijn verhaal zo goed mogelijk neer te zetten. Wanneer een boek wordt vertaald, dan is het niet altijd mogelijk om dit exact over te nemen. Denk bijvoorbeeld aan woorden waar geen echte vertaling voor is, zoals het Nederlandse ‘gezellig’. Een vertaler moet hier creatief mee aan de slag en hierdoor gaan er soms belangrijke zaken verloren.

Vergelijk het eens met een schilderij: een kunstenaar heeft zijn eigen stijl en maakt bepaalde keuzes. Als we iemand anders vragen om het schilderij te herschilderen, dan zal het nooit helemaal hetzelfde zijn. Het is en blijft nu eenmaal het werk van iemand anders. Het komt er dus op neer dat als je het origineel wilt ervaren, je het in de oorspronkelijke taal zal moeten lezen.

Vertalingen

Toch lezen we vaak vertalingen, want we beheersen nu eenmaal niet alle talen. Daarnaast is het vaak makkelijker om Nederlandstalige boeken aan te schaffen en lees je een boek in je moedertaal net iets vlotter. Een vertaler heeft in dit geval tussen het origineel en jouw leeservaring ingezeten, maar dat betekent niet meteen dat het slechter is. Een vertaler houdt namelijk rekening met jouw cultuur. Het verhaal sluit hierdoor beter aan bij de lezer waardoor het verhaal ook beter te begrijpen is. In de moderne westerse cultuur zijn de cultuurverschillen misschien niet erg groot, maar romans van een Afrikaanse schrijvers of boeken uit de Middeleeuwen hebben vaak baat bij een vertaling.

Verbinding

Ik was eens bij een boekpresentatie van een Italiaanse klassieker waarbij Paolo Giordano (auteur van o.a. De eenzaamheid van de priemgetallen) aanwezig was. Hij verbaasde zich over de drukte in de zaal, want dat zou in Italië niet zo snel gebeuren. Hij gaf hiervoor de reden dat klassiekers steeds opnieuw worden vertaald en dat ze ook hierdoor steeds moderner worden geïnterpreteerd. Dit betekent dat een vertaling een boek toegankelijker maakt voor de lezer. Vertalingen brengen ons dus dichter bij het begrijpen van een verhaal en een cultuur, want we kunnen nu eenmaal nooit alle talen beheersen. We mogen dankbaar zijn dat er vertalers zijn die ons misschien verwijderen van het originele werk, maar ons hierdoor wel verbinden met andere culturen. En dat is ook belangrijk.

2 thoughts on “Lezen: het origineel of de vertaling?”

  1. Ik lees dan wel geen Italiaans, maar wissel tussen Nederlands en Engels. Voor mij is er een aantal redenen om niet altijd voor een vertaling te gaan: inderdaad de taaleigen kenmerken als ritme en klank gaan verloren, soms is bepaalde humor niet goed te vertalen, maar ook het feit dat de niet-vertaalde versie soms vijf euro goedkoper is maakt dat ik toch steeds vaker Engels lees. En: ik vind het leuk. Mijn brein vindt talen fijn.

    Overigens kwam ik in de boekhandel eens een Engelse vertaling van Het Geheime Dagboek van Hendrik Groen tegen. Het Engelse boek sprak me meer aan dan het Nederlandse, in eerst instantie. Uiteindelijk toch voor de Nederlandse gegaan. Lezen in de oorspronkelijke taal vind ik namelijk toch wel een pluspunt.

  2. Helemaal mee eens! Soms merk je dat een vertaler een bijzin of voetnoot met uitleg heeft toegevoegd, heel handig 🙂 Zelf lees ik wel regelmatig een Engels boek, om de taal ‘bij te houden’ en nieuwe woorden te leren. Dat werkt niet altijd even goed, bijvoorbeeld als een schrijver veel grappen maakt of spreekwoorden gebruikt die ik niet ken. Maar je weet tevoren niet altijd of dat zo is en dan kan ik nog weleens spijt krijgen: had ik maar de vertaling gekozen. Of had ik maar het Engels gekozen, als de vertaling beroerd blijkt te zijn.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *